Δημόσιες Συμβάσεις και Τοπική Αυτοδιοίκηση: Η ακτινογραφία της δικαστικής μάχης για το αποχετευτικό έργο των Καμένων Βούρλων

Αναρτήθηκε από… kamena voyrla blogger

Επιστολή αναγνώστη

Του Ιωάννη Αργυρόπουλου, Δικηγόρου

Η επικείμενη εκδίκαση της προσφυγής ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά στις 22 Οκτωβρίου 2026  αναφορικά με το έργο «Κατασκευή νέου κεντρικού αγωγού αποχέτευσης Καμένων Βούρλων (Β' φάση)» προϋπολογισμού 3,6 εκατομμυρίων ευρώ, φέρνει στο προσκήνιο κρίσιμα ζητήματα νομιμότητας των δημοσίων συμβάσεων.

Στη συγκεκριμένη δίκη, ο Δήμος Καμένων Βούρλων, παρόλο που δεν αποτελεί την Αναθέτουσα Αρχή (καθώς ο διαγωνισμός διενεργήθηκε από τη ΔΕΥΑ Λαμίας ως Φορέα Υλοποίησης), διατηρεί ακλόνητο έννομο συμφέρον και νομιμοποιείται πλήρως να ασκήσει Πρόσθετη Παρέμβαση υπέρ του κύρους του διαγωνισμού για τους εξής αντικειμενικούς λόγους:

Ιδιοκτησιακό Καθεστώς (Κύριος του Έργου): Ο Δήμος είναι ο τελικός κύριος της υπό κατασκευή υποδομής και ο άμεσος ωφελούμενος της δημόσιας σύμβασης.

Συμβατικός Δεσμός (Προγραμματική Σύμβαση): Ο Δήμος αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στην Προγραμματική Σύμβαση με τη ΔΕΥΑ Λαμίας. Οποιαδήποτε ακύρωση της διαγωνιστικής διαδικασίας πλήττει άμεσα την εκτέλεση της μεταξύ τους σύμβασης.

Νομική Αξιολόγηση των Ισχυρισμών και των Αποδεικτι-κών Μέσων
Εξετάζοντας τα πιθανά νομικά «όπλα» των δύο πλευρών υπό το πρίσμα του Ν. 4412/2016 και της πάγιας νομολογίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, οφείλουμε να σταθούμε στην ορθότητα και την αποδεικτική ισχύ των εκατέρωθεν ισχυρισμών.

Η πλευρά της Αναθέτουσας Αρχής και του Δήμου βασίζει την άμυνά της στην ύπαρξη καθεστώτος Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας λόγω των κακοκαιριών "Daniel" και "Elias" (Σεπτέμβριος 2023), προκειμένου να στοιχειοθετήσει την προσφυγή σε fast-track διαδικασίες. Ωστόσο, η νομολογιακή ορθότητα των δικών τους «όπλων» αναμένεται να δοκιμαστεί σκληρά στο ακροατήριο.

Η διοίκηση αξιοποιεί το καθεστώς Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας μετά τις κακοκαιρίες "Daniel" και "Elias" του Σεπτεμβρίου 2023. Στο σημείο αυτό, είναι σίγουρο ότι θα αναδειχθεί ένα μείζον νομικό κενό στον ισχυρισμό του Δήμου, όντας επιβεβαιωμένο ότι στο αρχικό αίτημα προς την Πολιτική Προστασία ,από τον καταθεσαντα αυτό προηγούμενο Δήμαρχο Ιωάννη Συκιώτη, δεν είχαν περιληφθεί αναλυτικά και με συγκεκριμένα τεχνικά ευρήματα ζημιές που προκάλεσαν οι θεομηνίες αποκλειστικά στο συγκεκριμένο ανατολικό τμήμα του αγωγού. Η παράλειψη αυτή καθιστά το επιχείρημα περί κατεπείγουσας καταστρο-φής νομικά ανυπόστατο, καθώς στερείται της απαιτούμενης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας.

Μάλιστα, οι επίσημες δημόσιες τοποθετήσεις της Δημοτικής Αρχής, όπως αυτές περιγράφησαν αναλυτικά στη συνεδρίαση της Δημοτικής Επιτροπής της 2ας Οκτωβρίου 2026, κινούνται σε νομικά εξαιρετικά ευάλωτη κατεύθυνση. Η προσπάθεια να στηριχθεί ο επείγων χαρακτήρας του έργου στην «παλαιότητα και τις φθορές του υφιστά-μενου δικτύου» που προκαλούν εισροή θαλασσινού και ιαματικού νερού επιβαρύνοντας τον ΒΙΟΚΑ, συνιστά νομικό ολίσθημα. Η επίκληση της παλαιότητας και της προδιαγεγραμμένης διάβρωσης αποτελεί σαφή ομολογία ύπαρξης ενός χρόνιου, δομικού και απολύτως προβλέψιμου προβλήματος, το οποίο αποτελεί αντικείμενο τακτικού διοικητικού προγραμματισμού και όχι απρόβλεπτο γεγονός ανωτέρας βίας. Η μετατροπή μιας γνωστής εκκρεμότητας σε «κατεπείγουσα ανάγκη» λόγω καθυστέρησης των οργάνων συνιστά αυτοπροκληθείσα πίεση χρόνου ), η οποία δεν νομιμοποιεί την κάμψη του ελεύθερου ανταγωνισμού.

Το Διοικητικό Εφετείο απαιτεί διαχρονικά την απόδειξη μιας άμεσης και αιτιώδους συνάφειας μεταξύ του ακραίου φαινομένου και της συγκεκριμένης βλάβης. Εάν, μάλιστα, αποδειχθεί στο δικαστήριο ότι οι ενέργειες αντικατάστασης του αγωγού είχαν ήδη σχεδιαστεί και μελετηθεί από την προηγούμενη δημοτική περίοδο του Ιωάννη Συκιώτη, ο χαρακτήρας του «απρόβλεπτου» εξασθενεί νομικά. Σε μια τέτοια περίπτωση, τεκμαίρεται προϋπάρχουσα γνώση της δομικής αστοχίας του δικτύου, η οποία είναι πιθανό να κριθεί ότι δεν μπορεί να «βαφτιστεί» εκ των υστέρων ως ξαφνική καταστροφή λόγω του Daniel για να δικαιολογηθούν fast-track αναθέσεις. Επιπλέον, η πάγια θέση της Δικαιοσύνης ξεκαθαρίζει ότι η πίεση του χρόνου για την απορρόφηση κονδυλίων δεν συνιστά ανωτέρα βία, αλλά εμπίπτει στη σφαίρα της διοικητικής βραδύτητας.

Στον αντίποδα, το οπλοστάσιο του προσφεύγοντος οικονομικού φορέα κινείται σε μια ακριβώς αντίθετη λογική από αυτή του Δήμου. Αντί για γενικευμένες και αόριστες επικλήσεις κρίσεων, η στρατηγική του .κατα την γνώμη μου, θα στηριχθεί σε ένα αδιάψευστο, αντικει-μενικό αποδεικτικό μέσο: την επίσημη έκθεση των Επιθεωρητών Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ.

Το εν λόγω πόρισμα εισφέρει στη δίκη μια καθοριστική τεχνική διάσταση, αποδεικνύοντας ότι η περιβαλλοντική επιβάρυνση και οι απαγορεύσεις κολύμβησης δεν συνδέονται αιτιωδώς με κάποια ξαφνική θραύση του ανατολικού αγωγού λόγω των πλημμυρών, αλλά αποτελούν προϊόν της λειτουργικής εγκατάλειψης και της πλημμελούς συντήρησης της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων (ΒΙΟΚΑ) από τον Δήμο. Η ανάδειξη αυτής της πλάνης περί τα πράγματα αποδομεί εκ βάθρων τη νομική θεμελίωση της ανωτέρας βίας που προβάλλει η Δημοτική Αρχή.

Ακριβώς για αυτούς τους λόγους, η εξαιρετική διαδικασία της απευθείας διαπραγμάτευσης που ακολουθήθηκε θα έπρεπε να είχε αποφευχθεί εξαρχής. Η επιλογή αυτή όχι μόνο απέτυχε να συντομεύσει την υλοποίηση του ζωτικού αυτού έργου, αλλά αντίθετα, οδήγησε στην αναπόφευκτη χρονική απομάκρυνσή του, εγκλωβίζοντας την τοπική κοινωνία σε μια παρατεταμένη εκκρεμότητα.

Αντί Επιλόγου
Η διασφάλιση της διοικητικής παράτασης της χρηματοδότησης των 3,6 εκατομμυρίων ευρώ από το Υπουργείο αποτελεί αναμφίβολα μια θετική και αναγκαία εξέλιξη, η οποία αποτρέπει τον άμεσο κίνδυνο απώλειας των πόρων για την περιοχή. Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει ακόμα πιο έντονα το δομικό σφάλμα της στρατηγικής που ακολουθήθηκε.

Η υπόθεση αυτή αποτελεί ένα σαφές μάθημα Τοπικής Αυτοδιοίκησης: η προστασία του δημόσιου συμφέροντος και της δημόσιας υγείας δεν επιτυγχάνεται με την κάμψη των κανόνων του ελεύθερου ανταγωνισμού, αλλά με την έγκαιρη ωρίμανση των έργων, τον ορθό διοικητικό προγραμματισμό και, κυρίως, την υπεύθυνη συντήρηση των υφιστάμενων περιβαλλοντικών υποδομών όπως ο ΒΙΟΚΑ.

Ακριβώς για αυτούς τους λόγους, η εξαιρετική διαδικασία της απευθείας διαπραγμάτευσης που ακολουθήθηκε θα έπρεπε να είχε αποφευχθεί εξαρχής. Η επιλογή αυτή όχι μόνο απέτυχε να συντομεύσει την υλοποίηση του ζωτικού αυτού έργου, αλλά αντίθετα, οδήγησε στην αναπόφευκτη χρονική απομάκρυνσή του, εγκλωβίζοντας την τοπική κοινωνία σε μια παρατεταμένη δικαστική εκκρεμότητα, η οποία θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί εάν είχε επιλεγεί εξ αρχής η καθαρή οδός του ανοικτού διαγωνισμού.