Άρθρο Γνώμης: Τα κρίσιμα ερωτήματα ενός δημότη προς τον Δήμο Καμένων Βούρλων για το έργο αποχέτευσης των 3,6 εκατ. ευρώ

Αναρτήθηκε από… kamena voyrla blogger

Επιστολή ανανγώστη

Του Ιωάννη Αργυρόπουλου

Διευκρίνιση: Το παρόν κείμενο αποτυπώνει την προσωπική μου επιστημονική και πολίτικη γνώμη ως δημότη. Τα παρακάτω ερωτήματα βασίζονται αποκλειστικά στα συγκεκριμένα διοικητικά και τεχνικά έγγραφα που κατέστη δυνατό να λάβω υπόψη μου μέχρι σήμερα, χωρίς προφανώς να αποκλείεται η ύπαρξη και άλλων σχετικών στοιχείων, μελετών ή υπηρεσιακής αλληλογραφίας, των οποίων δεν έχω λάβει γνώση.

Ως δημότης και φορολογούμενος πολίτης του Δήμου Καμένων Βούρλων, παρακολουθώ με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και εύλογη ανησυχία τις εξελίξεις γύρω από το κρίσιμο έργο της αντικατάστασης του κεντρικού αγωγού και του δευτερεύοντος δικτύου αποχέτευσης του οικισμού μας, προϋπολογισμού 3.600.000,00 ευρώ.

Η διαφάνεια, η ορθή διοικητική πρακτική και η προστασία των δημοσίων πόρων αποτελούν θεμελιώδεις υποχρεώσεις κάθε Δημοτικής Αρχής. Με βάση τα στοιχεία που κατέστη δυνατό να εξετάσω, η επιλογή των Αναθετουσών Αρχών –δηλαδή της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας και του Δήμου Καμένων Βούρλων ως κυρίου του έργου– να προσφύγουν στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρα 32 και 269δ του Ν. 4412/2016) κατά την γνώμη μου εμφανίζει σοβαρές διαδικαστικές πλημμέλειες και χρονικές ανακολουθίες.

Με σκοπό την ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας, καταθέτω δημόσια τα εξής κρίσιμα ερωτήματα προς τη Δημοτική Αρχή:

1. Γιατί επιλέχθηκε το «κατεπείγον» ενώ υπήρχε ήδη εγκεκριμένη επιμήκυνση της χρηματοδότησης;
Με βάση τα έγγραφα του φακέλου, είχε ήδη πραγματοποιηθεί επίσημη επιμήκυνση (τροποποίηση) του χρονοδιαγράμματος χρηματοδότησης του έργου, σε χρόνο προγενέστερο τόσο της αποστολής των προσκλήσεων στους εργολάβους όσο και της δικαστικής προσβολής της διαδικασίας. Η ύπαρξη αυτής της χρονικής παράτασης εκμηδενίζει κάθε επιχείρημα περί ασφυκτικών διοικητικών προθεσμιών ή άμεσου κινδύνου απώλειας των κονδυλίων του ΕΣΠΑ. Αφού, λοιπόν, οι Αναθέτουσες Αρχές διέθεταν εξαρχής την άνεση χρόνου, για ποιο λόγο αποκλείστηκε ο ελεύθερος ανταγωνισμός και δεν διενεργήθηκε ένας τακτικός, ανοικτός δημόσιος διαγωνισμός;

2. Το παράδοξο των 16 ημερών: Ήταν βέβαιες οι Αναθέτουσες Αρχές για μια «αθρόα προσέλευση» που θα καθυστερούσε τον χρόνο;
Στην πρόσκληση που απεστάλη προς τους τρεις επιλεγμένους οικονομικούς φορείς, τάχθηκε προθεσμία 16 ημερών για την υποβολή προσφορών. Κατά τον Ν. 4412/2016, η ελάχιστη προθεσμία για τη διεξαγωγή μιας κανονικής, ανοικτής διαδικασίας κάτω των ορίων είναι 15 ημέρες (ή 10 ημέρες σε επείγουσες περιπτώσεις).
Εφόσον υπήρχε η αντικειμενική πολυτέλεια χρόνου να αναμείνουν 16 ημέρες, γιατί δεν διενεργήθηκε ανοικτός διαγωνισμός;
Το εύλογο ερώτημα: Μήπως οι Αναθέτουσες Αρχές προβάλουν το πρόσχημα ότι ένας ανοικτός διαγωνισμός θα προσέλκυε «αθρόα προσέλευση» ενδιαφερομένων, η οποία θα καθυστερούσε τις διαδικασίες αξιολόγησης; Πώς όμως ήταν εκ των προτέρων βέβαιες για κάτι τέτοιο, ώστε να καταργήσουν πλήρως τη δημοσιότητα; Η αυθαίρετη προεξόφληση καθυστερήσεων δεν νομιμοποιεί τον αποκλεισμό της αγοράς, ειδικά όταν ο νόμος παρέχει ταχύτατα δικονομικά εργαλεία για τις επείγουσες τακτικές διαδικασίες.

3. Η χρονική ανακολουθία με την έκθεση του ΕΜΠ
Η απόφαση της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. (Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων) που επικύρωσε τη διαδικασία στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην επιστολή-έκθεση του ΕΜΠ με ημερομηνία 13 Μαΐου 2026, θεωρώντας ότι αυτή τεκμηριώνει την ανάγκη του έργου. Πώς είναι δυνατόν, όμως, η επιστολή αυτή να αποτελεί την επιστημονική δικαιολογία του έργου, όταν το Ελεγκτικό Συνέδριο είχε ήδη εκδώσει Πράξη έγκρισης της σύμβασης έξι ημέρες νωρίτερα, στις 7 Μαΐου 2026; Πώς εξηγείται το γεγονός ότι το τεχνικό αντικείμενο και ο προϋπολογισμός είχαν οριστικοποιηθεί πριν καν εκδοθεί η γνωμάτευση του Πολυτεχνείου;

4. Προϋπήρχε ο σχεδιασμός και η μελέτη του έργου;
Το επιχείρημα ότι η ανάγκη προέκυψε ως «αιφνίδιο και απρόβλεπτο γεγονός» μετά από δειγματοληψίες τον Νοέμβριο του 2025 δεν φαίνεται να επιβεβαιώνεται χρονικά. Η τεχνική μελέτη 21/2025 και η χρηματοδοτική πρόσκληση για το έργο των 3.600.000 ευρώ προϋπήρχαν ήδη από τις 17 Σεπτεμβρίου 2025. Δεν αποδεικνύει αυτό ότι επρόκειτο για ένα προγραμματισμένο, χρόνιο έργο υποδομής και όχι για μια ξαφνική, έκτακτη ανάγκη;

5. Έκτακτη ανάγκη ή καθολική ανακατασκευή υποδομής;
Ο νόμος επιτρέπει τις απευθείας αναθέσεις λόγω έκτακτης ανάγκης αποκλειστικά και μόνο για το τμήμα εκείνο που απαιτείται για την άμεση αποτροπή του κινδύνου (π.χ. τοπικές στεγανώσεις). Πώς δικαιολογείται, με διαδικασίες κατεπείγοντος, η δημοπράτηση ενός μόνιμου έργου μεγάλης κλίμακας που περιλαμβάνει την καθολική αντικατάσταση 4.950 μέτρων δευτερεύοντος εσωτερικού δικτύου (το 50% του οικισμού), τη στιγμή μάλιστα που η ίδια η απόφαση Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. 311/2022 ξεκαθαρίζει ότι όταν ένα έργο αφορά μόνιμες υποδομές, η fast-track ανάθεσή τους είναι παράνομη [311/2022];

6. Η «πίεση της ρύπανσης» και η συντρέχουσα ολιγωρία δύο ετών
Είναι βέβαιο ότι η Δημοτική Αρχή θα προβάλει ως κύριο επιχείρημα την πίεση της περιβαλλοντικής ρύπανσης και τον κίνδυνο για τη δημόσια υγεία από την κακή λειτουργία του αγωγού. Εδώ όμως εγείρονται δύο αμείλικτα ερωτήματα:
Πρώτον: Αν η ρύπανση ήταν όντως τόσο κατεπείγουσα και απρόβλεπτη, γιατί τα ίδια τα έγγραφα του Δήμου (έγγραφο 1704/27.02.2026) καταγράφουν συνεχείς βλάβες, αποφράξεις και τοπικές επεμβάσεις ήδη από τον Μάιο του 2024; Όπως έχει κρίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο στην εμβληματική απόφαση 1180/2022, όταν μια αρχή γνωρίζει επί μακρόν τη σταδιακή επιδείνωση ενός αγωγού και αδρανεί, η «ξαφνική» ρύπανση αποτελεί προϊόν δικής της ολιγωρίας (υπαιτιότητας) και όχι απρόβλεπτου γεγονότος.
Δεύτερον: Αν η ρύπανση απαιτούσε ακαριαία δράση, γιατί αυτή δεν περιορίστηκε σε άμεσα, προσωρινά έργα στεγάνωσης και απομόνωσης (όπως ρητά πρότεινε το ΕΜΠ), αλλά επεκτάθηκε στην καθολική, μόνιμη ανακατασκευή 5 χιλιομέτρων δικτύου, παρακάμπτοντας τον ελεύθερο ανταγωνισμό;

7. Το ηθικό και θεσμικό ατόπημα: Η ήδη συντελεσθείσα στοχοποίηση στην κοινή γνώμη
Σε περίπτωση που αποδειχθούν δικαστικά όλες οι παραπάνω διαδικαστικές πλημμέλειες, αναδεικνύεται και μια εξαιρετικά σοβαρή θεσμική και ηθική διάσταση. Αποτελεί μέγιστο οξύμωρο εκ μέρους των Αναθετουσών Αρχών να απαιτούν από έναν τρίτο ενδιαφερόμενο κατασκευαστή να ανεχθεί ελεγχόμενες μεθοδεύσεις και να αποδεχθεί παθητικά τον αποκλεισμό του από τη διεκδίκηση ενός έργου 3,6 εκατομμυρίων ευρώ.
Το πλέον ατυχές και απαράδεκτο, ωστόσο, είναι ότι έχει ήδη περάσει στην κοινή γνώμη ένα τεχνητό ανάθεμα εναντίον του ενδιαφερόμενου φορέα, εμφανίζοντάς τον ψευδώς ως υπαίτιο των καθυστερήσεων υλοποίησης του έργου. Η επικοινωνιακή αυτή στοχοποίηση αποτελεί πλήρη αντιστροφή της πραγματικότητας: Αν το έργο οδηγηθεί σε δικαστικό πάγωμα, αυτό δεν θα οφείλεται στον κατασκευαστή που άσκησε τα νόμιμα δικαιώματά του προστατεύοντας τη νομικότητα. Θα οφείλεται αποκλειστικά στην υπαιτιότητα του Δήμου και της Δ.Ε.Υ.Α.Λ., οι οποίοι επέλεξαν μια διάτρητη διαδικασία, παρόλο που η εγκεκριμένη επιμήκυνση της χρηματοδότησης τους παρείχε εκ των προτέρων όλη την άνεση χρόνου για έναν καθαρό, ανοικτό διαγωνισμό.
Η μετατόπιση της ευθύνης από τους συντάκτες των πλημμελών αποφάσεων προς εκείνους που ζητούν την τήρηση του νόμου, αποτελεί βαρύ θεσμικό ατόπημα.

8. Ο ρόλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου και οι αυτεπάγγελτες ευθύνες
Το Ελεγκτικό Συνέδριο, ως το κατ' εξοχήν αρμόδιο δικαστήριο για τον έλεγχο των δημοσίων συμβάσεων, διαθέτει την απόλυτη δικαιοδοσία να ακυρώσει οριστικά τη διαδικασία ανάθεσης κατά τον τελικό προσυμβατικό έλεγχο .
Είναι δε κρίσιμο να συνειδητοποιήσουν οι διοικούντες που διενήργησαν αυτή την ελεγχόμενη διαδικασία «έκτακτης ανάγκης» –δηλαδή ο Δήμαρχος και τα μέλη της Δημοτικής Επιτροπής Καμένων Βούρλων, καθώς και ο Πρόεδρος και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας– ότι οι ευθύνες τους υφίστανται αυτούσιες, ανεξάρτητα από το αν ο Δήμος καταφέρει τελικά να διασώσει την κοινοτική χρηματοδότηση.
Η κακουργηματική απιστία και η παράβαση καθήκοντος στοιχειοθετούνται αντικειμενικά από την ίδια τη στέρηση των μεγάλων οικονομικών εκπτώσεων της ανοικτής αγοράς και από την παράνομη ευνοιοκρατική μεταχείριση συγκεκριμένων αναδόχων. Σε περίπτωση ενδεχόμενης δικαστικής ακύρωσης της διαδικασίας αυτής, η ποινική δίωξη για τα αδικήματα της παράβασης καθήκοντος (άρθρο 259 Π.Κ.) και της απιστίας στην υπηρεσία (άρθρο 390 Π.Κ.) διενεργείται πλέον αυτεπάγγελτα από τον αρμόδιο Εισαγγελέα, στον οποίο διαβιβάζεται υποχρεωτικά ο φάκελος, ενώ το Ελεγκτικό Συνέδριο δύναται να καταλογίσει τη ζημιά της χαμένης έκπτωσης απευθείας στις προσωπικές περιουσίες των υπαίτιων αξιωματούχων .

9. Κατακλείδα: Ποιος ευθύνεται τελικά για τη μη υλοποίηση του έργου;
Αν θέσουμε, λοιπόν, την υπόθεση σε μια αντικειμενική τεχνική και νομική ζυγαριά, προκύπτει ένα αβίαστο συμπέρασμα: Η ευθύνη για οποιαδήποτε καθυστέρηση, δικαστική εμπλοκή ή μη υλοποίηση του έργου βαρύνει, κατά την γνώμη μου, αποκλειστικά και κατά 100% τις ίδιες τις Αναθέτουσες Αρχές.
Η προσπάθεια επίρριψης ευθυνών στον ενδιαφερόμενο κατασκευαστή επειδή κατέφυγε στη Δικαιοσύνη προστατεύοντας τα έννομα συμφέροντά του (άρθρο 20 του Συντάγματος), στερείται σοβαρότητας. Η άσκηση ενός θεμελιώδους συνταγματικού δικαιώματος δεν μπορεί ποτέ να βαφτίζεται «υπαιτιότητα». Αντίθετα, ο Δήμος και η Δ.Ε.Υ.Α.Λ., έχοντας εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση, έχοντας στα χέρια τους εγκεκριμένη επιμήκυνση χρόνου και έτοιμη μελέτη, επέλεξαν συνειδητά να πάρουν το μέγιστο νομικό ρίσκο: να εφαρμόσουν μια Fast-Track διαδικασία έκτακτης ανάγκης, η οποία ήταν μαθηματικά βέβαιο ότι θα προσβληθεί και θα κατέρρεε.

Η Δημοτική Αρχή, κατά την γνώμη μου, δημιούργησε μόνη της το πρόβλημα και η προσπάθειά της να μετακινήσει τις δικές της διαχειριστικές ευθύνες στους ώμους όσων ζητούν την εφαρμογή του νόμου, αποτελεί πλήρη και προκλητική αντιστροφή της πραγματικότητας.